Goede nachtrust als medicijn
Goede slaap is essentieel voor kinderen in het ziekenhuis – voor hun herstel, weerstand en mentale gezondheid. Juist tijdens een opname is rust hard nodig, maar helaas allesbehalve vanzelfsprekend. Uit onderzoek van het Emma Kinderziekenhuis blijkt dat opgenomen kinderen gemiddeld 90 minuten korter slapen dan thuis, en veel vaker en langer wakker liggen. Tijd om daar iets aan te doen.
Om hier verandering in te brengen doet prof. dr. Reinoud Gemke onderzoek via de Slaap Beter Emma studie. Samen met een team van betrokken onderzoekers, verpleegkundigen én studenten worden interventies ontwikkeld om de slaapkwaliteit van opgenomen kinderen structureel te verbeteren.
Slapen in een ziekenhuis
Kinderen slapen in het ziekenhuis minder goed dan thuis, en dat is niet zo gek. “Je ligt niet in je eigen bed – dat is al lastig tijdens een schoolkamp, laat staan als je ziek bent en in het ziekenhuis ligt”, zegt Gemke. “De ziekte zelf met bijvoorbeeld koorts, pijn, medische handelingen en angst voor het onbekende spelen allemaal een rol.” Ook de spanning die ouders ervaren wanneer hun kind in het ziekenhuis ligt, draagt daaraan bij. Door die stress vergeten ouders bijvoorbeeld regelmatig het vertrouwde bedritueel voor hun kind. Terwijl juist dát – een verhaaltje voorlezen of samen alle knuffels een kus geven – zorgt voor ontspanning. Daarnaast speelt natuurlijk de ziekenhuisomgeving zelf een grote rol: piepende infuuspompen, fel licht, nachtelijke controles en onrust op de gang of kamer verstoren de slaap.
Simpel, maar doordacht
Met behulp van slaapdagboeken en bewegingsmeters bracht het team de slaappatronen van opgenomen kinderen in kaart. De kracht van de Slaap Beter Emma-studie zit in relatief eenvoudige, maar doeltreffende aanpassingen. Denk bijvoorbeeld aan een verpleegkundige die tijdens de avondronde helpt bij het behouden van bedrituelen, zoals voorlezen of een luisterboek. Of diezelfde verpleegkundige die nagaat wat verder nodig is voor een goede nachtrust, zoals schermen die twee uur voor bedtijd uit gaan en het aanbieden van white noise (een soort ‘witte ruis’), oogmaskers en oordoppen om prikkels te dempen. Ook wordt er gekeken of de piepjes van apparaten zachter of helemaal uit kunnen, infuuspompen niet gaan alarmeren en de nachtelijke controles kunnen worden gebundeld of, als het even kan, uitgesteld.
Een ander belangrijk punt is het dag-nachtritme. Ontbijtrondes starten later, zodat kinderen na een late opname niet onnodig vroeg wakker worden gemaakt. “Het is echt pijnlijk om een kind om half zeven wakker te maken, zeker als het kind pas om drie uur ’s nachts binnen is gekomen en soms zelfs nuchter moet blijven,” vertelt Gemke.
Van bewustwording naar verandering
Een belangrijke stap in dit project is bewustwording bij zorgverleners. “Veel collega’s waren verrast door de kansen en verwachte impact van deze kleine aanpassingen,” zegt Gemke. “Bijvoorbeeld, dat het bewust stilstaan bij dingen zoals het licht op de gang er al voor kan zorgen dat een kind veel beter slaapt.” En die bewustwording is essentieel: alleen samen kunnen we ervoor zorgen dat kinderen in het Emma niet alleen de beste medische zorg krijgen, maar ook de rust die ze nodig hebben om te herstellen.
