De Hongerwinter: de impact van ondervoeding op generaties
Vandaag, op 5 mei, staan we stil bij vrijheid. We kijken terug en we kijken vooruit.
Zo werd Nederland aan het einde van de Tweede Wereldoorlog getroffen door de Hongerwinter, een periode van extreme voedselschaarste. Ook in het Emma Kinderziekenhuis werd die realiteit pijnlijk zichtbaar, met een toestroom van ernstig ondervoede kinderen die zorg nodig hadden.
De impact van deze periode reikte echter verder dan de acute nood. Kinderen die in deze winter nog in de baarmoeder zaten, worden ook wel de ‘erfgenamen van een lege maag’ genoemd. Om deze langetermijneffecten beter te begrijpen doken onderzoekers van Amsterdam UMC, onder leiding van Prof. Dr. Tessa Roseboom, in de archieven.
Onder de noemer van ‘het Hongerwinteronderzoek’ verzamelden zij gegevens van baby’s die in deze periode werden geboren, en legden zij de basis voor inzichten die tot op de dag van vandaag van grote waarde zijn. Zo blikken we vandaag, samen met Prof. Dr. Tessa Roseboom, niet alleen terug op de sporen die deze oorlog achterliet, maar kijken we ook vooruit naar de zorg van morgen en hoe de opgedane kennis daaraan bijdraagt.
De eerste duizend dagen
Uit het onderzoek blijkt dat mensen die de Hongerwinter in de buik van hun moeder meemaakten, op volwassen leeftijd een verhoogde kans hebben op onder andere hart- en vaatziekten, suikerziekte, borstkanker, depressie, longziekten en nierproblemen. ‘Dit laat zien dat de omgeving waarin je gevormd wordt – van een enkel bevruchte eicel tot een volledig ontwikkeld kind in de baarmoeder – van grote invloed is op de latere gezondheid, zowel fysiek als mentaal. De eerste duizend dagen van het leven zijn daarbij cruciaal. Alle organen worden aangelegd en in geen enkele periode worden meer biologische mijlpalen bereikt dan in die eerste duizend dagen. Hoe de omgeving er in die periode eruitziet, heeft gevolgen voor de vele duizenden dagen die volgen’, aldus Roseboom.
Een gezonde start voor ieder kind
Hoewel de Hongerwinter geschiedenis is, zijn de omstandigheden die toen speelden vandaag de dag nog altijd realiteit voor veel kinderen wereldwijd. Oorlog, onveiligheid en voedselschaarste hebben, net als toen, levenslange gevolgen voor hun fysieke en mentale gezondheid. Deze kinderen zullen later vaker te maken krijgen met ziekten en dus meer zorg nodig hebben.
‘Om nu en in de toekomst ieder kind de zorg te bieden die het nodig heeft, moeten we niet alleen inzetten op het leveren van goede zorg aan kinderen die op dit moment ziek zijn. Het is minstens zo belangrijk om ervoor te zorgen dat kinderen gezond en veilig kunnen opgroeien’, licht Roseboom toe. Alleen dan hebben zij een kans op de hoogst mogelijke kwaliteit van leven, voor de rest van hun leven.
Daarom onderzoeken we in het Emma verschillende generaties en werken we met veel mensen samen aan een toekomst waarin de omstandigheden van die start minder bepalend zijn, zodat ieder kind de kans krijgt om gezond op te groeien. Vandaag en morgen.
Bekijk de video hieronder voor meer informatie over het Hongerwinteronderzoek.
